Straatnaam wijsheid (part II)

Het streekarchief in Heusden is een plek vol met historie waar een schat aan informatie te vinden is. Zoals te lezen in part I was ik er om wat meer over mijn Brabantse roots te onderzoeken. Ik ging er aan de slag met de aanwijzing van een adres van een van mijn voorouders.

Het perkament een paar honderd jaar oud…

Ik begon te zoeken in de map met straatnaamwijzigingen. De map die ik kreeg aangereikt van de archivaris leek in eerste instantie vooral op een ordner met simpelweg wat documentatie. Niet te vergelijken met de eeuwenoude documenten die de man tegenover me in zijn handen heeft. Getuigenissen van boeren die hij onderzoekt voor een eigen project, legt hij aan me uit. Het perkament een paar honderd jaar oud met een handschrift dat door de man ontcijferd moet worden. En waaruit verhalen zich zo goed als op lijken te dienen. Ik zat daar met in mijn handen een map met gemeentelijke administratie. Iets wat leek op wat ik zelf ook in mijn kast had staan. Maar ik moest ergens beginnen en ik had me voorgenomen deze dag in het archief niet als nog als verloren te beschouwen. En ja, dan komt ineens zelfdiscipline om de hoek kijken.

Vergeeld papier, handgeschreven en gaande weg steeds vaker uitgetypte versies.

De pagina’s neem ik een voor een door. Vergeeld papier, handgeschreven en gaande weg steeds vaker  uitgetypte versies. Veelal raadsstukken in de gebruikelijke ambtelijke bewoordingen, met een aanvraag en vaak daarop volgend een correctie op het voorstel. En uiteindelijk een pagina met goedkeuring voor de nieuwe straatnaam. Het wordt me duidelijk dat een straatnaam niet zomaar tot stand komt en hier verschillende mensen bij betrokken zijn. Nog steeds niet heel erg enthousiast scan ik de documenten door. Op zoek naar een aanwijzing.

Ik ontvouw een keurig uitgetekende landkaart met daarop de bestaande situatie  en daarop aangegeven welke wegen de voorgestelde straatnamen krijgen. Ik kijk naar het handschrift op de kaart. De manier waarop de straatnamen geschreven zijn.  Ineens schiet me iets te binnen.  Het handschrift doet me denken aan het gedichtje wat mijn opa schreef in mijn poëziealbum. Hij tekende eerst heel precies lijntjes uit met potlood en daartussen schreef hij de tekst. Net zoals op de kaarten in deze map was gedaan. Ik zag een lijn met het werk dat hij deed. Mijn opa was vroeger werkzaam bij de gemeentewerken, dezelfde afdeling als waar ik de documentatie van in zat te kijken. Alleen was hij geplaatst bij een aangrenzende gemeente. Hoewel ik nog steeds niet direct duidelijkheid heb waar zijn ouders en grootouders woonden lees ik weer verder. Nu met veel meer enthousiasme, want dit zou wel eens kunnen betekenen dat ik richting die speld in de hooiberg ga.

Het is even wat anders en misschien minder specifiek dan bij een straatnaam en een nummer.

Veel van de straatnamen in het register zijn vernoemd naar oorlogshelden. De archivaris legde mij van tevoren al uit dat een aantal al niet meer als oorlogsheld wordt beschouwd en de straatnaam alweer is gewijzigd. Dag, Jan van Riebeecklaan! Dan verschijnt er een pagina met allerlei straatnamen en daarachter het gene waarvan ik weet dat het me zeker dichterbij mijn doel in mijn zoektocht brengt: een cijfer en een letter. Verder staat er geen uitleg over de pagina, maar ik noteer de straatnamen bij de eerder gevonden cijfer en letter combinatie uit het bevolkingsregister. Chronologisch blijken deze namen te zijn veranderd en interessant genoeg zijn sommige originele benamingen voor de officiële registratie behouden. Tot mijn grote vreugde heeft de dienstdoende ambtenaar ook geschiedkundig zijn best gedaan. Er staat onder andere beschreven hoe deze benamingen in de volksmond tot stand zijn gekomen. Het is even  wat anders en misschien minder specifiek dan bij een straatnaam en een nummer. Maar hierdoor kom ik steeds meer te weten over de omgeving waar mijn voorouders opgroeiden en woonden. Bij de adressen dienen zich dan ineens verrassend genoeg toch nog verhalen op net als bij de eeuwenoude getuigenissen op het perkament in de handen van mijn buurman.